Jokondani mashhur qilgan ogrilik. Da Vinchining shoh asari haqida qiziqarli faktlar

Bundan 108 yil muqaddam Leonardo da Vinchning mashhur Jokonda (Mona Liza) kartinasi ogirlab ketilib, bir muddatdan song topilgan edi. Bu ogrilikning diqqatga sazovor jihati shuki, aynan u kotargan shov-shuv tufayli shu paytgacha top ekspert doirasiga malum kartina olamshumul shuhratga erishdi.Shu sana munosabati bilan Daryo kolumnisti Jahongir Ostonov Mona Liza haqida hikoya qiladi. Foto: Google PhotosParij shahriga tashrif buyurgan har bir sayyoh albatta Luvr muzeyiga boradi. U yerda dunyoning eng mashhur surati, italiyalik rassom Leonardo da Vinchining Jokonda yoki Mona Liza kartinasini kormasdan qaytmaydi.Luvr muzeyining Italiya rassomlari bolimida saqlanayotgan kartina hajmi 77x53 santimetrni tashkil etadi. Asar XVI asr boshlarida Leonardo da Vinchi tomonidan chizilgan. Unda florensiyalik boy savdogar Franchesko del Jiokondoning rafiqasi Florentina Liza Jerardini tasvirlangan. Asarning ikki nomi ayolning ismi va erining familiyasidan kelib chiqqan. Oradan besh yuz yil otgan bolsa hamki, asar sanat shinavandalari va mutaxassislarning katta qiziqishiga va koplab muhokamalarga sabab bolib kelmoqda.Quyida etiboringizga ushbu sanat durdonasi haqida siz bilmagan onta faktni havola etamiz.1. U Fransiyaning uchta hukmdori bilan birga yashaganDa Vinchi asarini Italiyada boshlagan bolsa ham, Fransiyada nihoyasiga yetkazgan. Kartina dastlab Fransua I ning Fontenblodagi saroyiga olib kelingan. Lui XIV uni Parijga, Luvr saroyiga keltirgan. 16901695-yillarda Lui XIV topshirigi bilan Versal saroyiga otkazilgan Mona Liza 1801-yilda Nappleon tomonidan Tuelri saroyiga, Jozefinaning xonasiga olib kelingan. 1802-yilda esa Napoleon asarni Luvr muzeyiga sovga qilgan. Shu tariqa Fransiya qirollari saroylarida yashagan Mona Liza nihoyat Luvr muzeyidan joy olgan.2. U mato emas, yogochga ishlanganDa Vinchining shoh asari, kopchilik oylaganidek, matoga emas, terak taxtasiga chizilgan. U katta hajmdagi ishlarini hol gipsga chizganini inobatga olsak, taxtaga chizish uning uchun gayritabiiy hodisa emas.Matoga chizish XIV asrdan urf bola boshlaganiga qaramay, kopchilik Uygonish davri rassomlari kichik hajmli asarlarida yogochni afzal korgan.3. Luvr muzeyida uning oz xonasi borLuvr muzeyida 2003-yilda tort yillik kapital tamirlash ishlari boshlandi. Tamirlash uchun 6,3 million dollar ajratildi. Tamirlash jarayonida Jokondaga maxsus xona ajratildi.Shishadan ishlangan xona tabiiy yoruglik bilan yoritiladi. Sinmaydigan shisha displey xonadagi haroratni 43 daraja ushlab turadi. Kichkina chiroq kartina ranglarini asl holatda korish imkonini beradi.4. Mona Liza kozlarida da Vinchi2010-yilda Italiya madaniy meros milliy qomitasi xodimlari mikroskopik tekshiruv natijasida Jokondaning ong kozida L.V. harflari yozilganligini aniqladi.5. Jeki Kennedi uni mehmonga taklif qilganOtgan asrda AQShning birinchi xonimi Jeki Kennedi Fransiya hukumatidan kartinani AQShga taklif qilishga ruxsat soradi. Prezident de Gol bunga rozi boldi. Shundan keyin Mona Liza Vashingtondagi Milliy sanat galereyasi va Nyu-Yorkdagi Metropoliten muzeyida namoyish etildi.6. Uni mashhur qilgan ogriAsar sanat olamida doim mashhur bolib kelgan bolsa-da, u faqatgina 1911-yilda ogirlab ketilganidan keyingina katta ommaga mashhur bolib ketdi. Gazetalar butun dunyo boylab katta jinoyat haqida jar soldi. Ikki yildan keyin, asar muzeyga qaytarilgach, butun dunyo buni olqishladi.7. Pikasso ogrilikda gumon qilinganSoroq davomida politsiya hatto mashhur dissident rassom Pablo Pikassoni ogrilikda yablab, soroq qildi. Hatto shoir Giyom Appoliner ham hibsga olindi. Bunga uning kartinani yoqib yuborish kerakligi haqidagi chaqiriqlari sabab boldi. Ammo ikkalasining ham aybi isbotlanmadi.8. Oshiqlardan maktublar ham kelib turganRasm Luvr muzeyiga kelgan kunidan boshlab unga sevgi maktublari va gullar kela boshlagan. Hatto uning maxsus pochta qutisi ham bolgan.9. Asar barchani ham oziga jalb eta olmaganDa Vinchining shoh asari bir necha bor vandalizm qurboni boldi. Ayniqsa 1954-yili unga yomon keldi. Ikki hujum oqibatida kartinaga kislota sepib yuborildi; ikkinchi holatda tosh bilan hujum qilindi. Zarar oz, ammo sezilarli edi.Oq otkazmaydigan oyna qoshilishi hujumlar shaklini ozgartirdi. 1974-yilda aerozol boyoq, 2009-yilda esa qahva finjoni bilan hujumlar uyushtirildi.10. Asar sotuvga qoyilishi mumkin emasFransiya mulkchilik qonuniga muvofiq, bu sanat durdonasi sotuvga qoyilishi mumkin emas. Luvr muzeyi kolleksiyasi sifatida Mona Liza jamoatchilik mulki hisoblanadi.

Manba: Daryo.uz dle 11.2
0