MSK raisi orinbosari: 60 ta saylov uchastkasida ovoz berish jarayoni jonli translyatsiya qilinadi

Ozbekistonda 2019-yilning 22-dekabr kuni bolib otadigan saylov kampaniyasi oldingilaridan nimasi bilan farq qilishi haqida Markaziy saylov komissiyasi raisi orinbosariMahmudIstamov Sputnik nashriga bergan intervyusida malum qildi. Quyida mazkur MSK raisi orinbosari bilan bolgan intervyuni taqdim etamiz. Foto: SputnikUshbu saylov kampaniyasida qanday yangiliklar joriy etilgan?Eng asosiysi biz ushbu saylovlarga yangi qonun bilan bormoqdamiz. U oldin amal qilgan beshtanormativ-huquqiyaktlar orniga qabul qilingan. Yani, bu oyin qoidalarini yangilovchi, butunlay yangi tizim.Undan tashqari biz xalqaro kuzatuvchilarning saylov jarayonini takomillashtirish haqidagi maslahatlarini hisobga olgan holda saylovchilar yagona elektron royxatini joriy etdik. Bu respublika miqyosidagi malumotlar bazasi boladi. Ayni damda unga 18 yoshga tolgan, ovoz berishi huquqiga ega bolgan 20,6 million fuqaro kiritilgan.Ana shunday dastur ilk bor 2017-yilda Toshkentdagi mahalliy saylovlarda sinovdan otgan edi. Endi biz ushbu yechimni respublika miqyosida qollamoqdamiz.Undan tashqari ogir jinoyat sodir etmagan, jamiyat uchun xavfli bolmagan sudlangan shaxslarga ham birinchi marotaba ovoz berish huquqi berildi.Shuningdek, biz saylovda kuzatuvchi bolishi mumkin bolgan fuqarolar toifalarini ham kengaytirdik. Oldin kuzatuvchilar safiga faqat siyosiy partiyalar vakillari va xorijiy kuzatuvchilar kirgan bolsa, endi oddiy ozbekistonliklar, mahallar vakillari ham saylovning qonuniy otkazilayotganini kuzatib borishi mumkinYana bir yangilik bu xorijdagi saylovchilar bilanyanadakengroq ishlash. Turlimalmotlargakora, ayni damda 2 millionga yaqin fuqaro xorijiy yurtlarda. Biz ular ham ovoz berishlari uchun barcha sharoitlarni yaratishga harakat qilmoqdamiz. Buning uchun biz tashqi ishlar vazirligi, elchixona va konsulxonalar bilan yaqin aloqalarni yolga qoyganmiz. Mamlakat ichida saylov otkazish bu bir narsa bolsa xorijda saylov tashkil qilish ancha murakkab ishdir. Biz OAV vakillarini faol taklif qilmoqdamiz. Odamlarga ular u yoki bu mamlakatlarda qanday ovoz berishi mumkinligi haqida malumot berib bormoqdamiz. Natija ijobiy bolishiga umid qilamiz.Oldin amal qilgan qonunlarni ozgartirishga nima sabab bolgan?Men huquqshunos sifatida shuni aytishim mumkin. Oldin bir vaqtning ozida beshta qonunparallelravishda amal qilgan. Ularning ayrim normalari bir-biriga zid bolgan. Bazan saylov qomitalari muayyan vaziyatda qanday yol tutish kerakligini bilmay qolardi: bir qonunda bunday, boshqasida boshqacha yozilgani sababli.Endi bolsa ushbu muammolar bartaraf etilgan, normalar yagona shaklga keltirilgan. Bunday muammolar endi takrorlanmaydi.Siz xalqaro tashkilotlar tavsiyalari haqida gapirdingiz. Ular orasida Ozbekiston qabul qilmaganlari ham bormi?Ha, bor.Masalanbizga nomzodlarni xususiy shaxslar yoki biznes tuzilmalari tomonidan moliyalashtirishni taklif qilingan edi. Lekin bu borada bizning oz fikrimiz bor bizda odamlar va plyuralizm kurashi, pul va kapital kurashi emas. Aynan shu sababli, barcha saylov jarayonlari davlat tomonidan moliyalashtiriladi. Biz barcha partiyalar va barcha nomzodlar uchun teng miqdorda mablagajaratamiz, va shu bilan ularga teng imkoniyatlar beramiz.Oliy Majlisga nomzodlar uchun 10,6 million, viloyat nomzodlariga 2 million va tuman nomzodlariga 1 million somdan. Respublika boyicha bizda jami 35 ming nafar nomzod bor.Xalqaro standartlarga mos saylovlar otkazish uchun qanday ishlar qilinmoqda?Men boya aytganimdek, birinchi navbatda bu yangi qonun. Biz milliynormativ-huquqiyasosniumumjahontalablari va tendensiyalariga muvofiqlashtirdik.Buning yaqqol misoli parlamentda kvotalar bekor qilinishi. Oldin Ekologik partiya uchun kvota mavjud edi. Endi ular Qonunchilik palatasidagi orinlaruchunbarcha bilan barobar kurashadi. Quyi palata faqat saylovchilar tomonidan aniqlanadi.Ekologlar saylovda ilk bor ishtirok etmoqda. Ular buniqandyuddalamoqda?Ha, ular bu ishda pionerlar. Oldin ular uchun 15 ta kafolatlangan orin bor edi. Endi esa ushbu amaliyot bekor qilingan. Ular oz joylarini yoqotishlari yoki aksincha kopaytirishlari ham mumkin. Bu ochiq kurash boladi. Ular qanday natijaga erishishi bizga ham qiziq.Sizningcha bugungi kunda Ozbekistonda ortacha saylovchi qanday korinishga ega? Songgi yillarda u ozgardimi?Albatta, elektorat ozgargan. Birinchi navbatda bu respublikada olib borilayotgan islohotlar bilan bogliq. Ochiqlik, OAVga berilgan erkinlik ham bu borada oz vazifasini bajardi. Bugungi kunda har bir fuqaro deputatlar, senatorlar va vazirliklar oldida muayyan masalalarni qoyib ularni hal qilishni talab qilimoqda. Bugun fuqarolar kelajak ularga bogliq ekanini yaxshi tushunmoqda. Ushbu saylovlarda saylovchilar faol bolishiga ishonchim komil.Aytmoqchi, Jamoat fikrini organi fondi tomonidan noyabrda otkazilgan sorovlarga kora, 90 foiz aholi saylovda ishtirok etishga tayyor. Sentyabr oyida ushbu korsatgich 82 foiznitashkil qilgan edi. Albatta bunday ozgarish bizni faqat xursand qiladi. Amalda qanday bolishini koramiz, lekin men fuqarolarning faol ishtirok etadi deb umid qilmoqdaman.18-noyabrda saylovoldi kampaniyasi rasman boshlangan edi. MSK ushbu jarayonni qanday tashkillashtirgan, partiyalarga targibot shakllari haqida qanchalik toliq malumot berilgan?Biz oz tomonimizdan qilishimiz kerak bolgan hamma ishlarni bajardik: barchaga bir xil efir vaqti, targibot uchun mablag, OAV bilan muloqot qilish imkoniyati ajratdik. Shuningdek, siyosiy kurash olib borishning umumiy prinsiplarini tushuntirdik. Endi partiyalar targibotga kirishdi. Ularning har birida oz qarashlari, oz ish tutish uslublari bor. MSK ishtirokchilarning qoidalarga rioya qilish jarayonni kuzatib turibdi xolos.Odatda axborot maydonida unchalik faol bolmagan partiyalar hozir ancha faollashgan. Sizningcha ushbu nomutanosiblikni nima bilan tushuntirish mumkin?Menimcha, bu holat butun dunyoda shunday. Hozir partiyalar faol ravishda ovozlar uchun kurashmoqda. Ular saylovchilar diqqatini ozlariga faol jalb qilishga harakat qilmoqda.Boshqavaqtda esa partiyalar orasida mafkuraviy kurash parlament ichida sodir boladi. Shuning uchun ham buni oddiy saylovchi kormaydi.Saylovoldi kampaniyasi davomida biror qonunbuzarlik qayd etilganmi?Kampaniyaning faqat ikkinchi haftasi tugadi. Hozircha nomzodlar yoki OAV vakillari tomonidan yol qoyilgan biror kamchilikni sezmadik. Lekin bizga murojaatlar doimiy ravishda kelib tushmoqda. Hozircha hammasi qonun doirasida. Biz kuzatishda davom etamiz.Bu yil nomzodlar orasida ayollar soni 40 foizdanoshdi. Siz ushbu ozgarishga qanday qaraysiz? Ushbu jarayon qanchalik tabiiy? Bugungi kunda ayollar siyosatga kirishga tayyormi yoki ushbu nomzodlar faqat minimal kvotaga togri kelishi uchun qoyilgan xolosmi?Albatta, bu ijobiy vaziyat. Ayollar ishtirokiga kelsak, bizda ayol nomzodlar uchun 2004-yildan buyon amal qilib kelayotgan 30 foizlieng kam chegara bor edi. Agar ushbu korsatgich oshgan bolsa, demak partiyalar munosib nomzodlar topishga muvaffaq bolgan va ushbu nomzodlar parlamentdagi joy uchun boshqalar bilan baravar kurashishga tayyor.Davlat organlari va parlamentda ayollarmning borligi qonunchilikda ayol va erkaklar manfaatlarini hisobga olish uchun xizmat qiladi. Yangi qonunlarni ishlab chiqishda ayollar va bolalar manfaatlari toliq va aniq hisobga olinadi. Ayollarning hukumatga kelishiga naqadar faol harakat qilsak, jamiyatda ayollar bilan bogliq muammolar shunchalik tez hal boladi.Bu yaqinda qabul qilingangenderlartengligi va ayollarni maishiy zoravonlikdan himoya qilish haqidagi qonunlar bilan bogliqmi?Ushbbuikki juda muhim qonuniy aktlar, ayoldeputatlarimiztomonidan ishlab chiqilgan edi. Lekin bu ayol deputatlarni faqat qonunchilik sohasida korish kerak degani emas. Ayollar bugungi kunda manaviy tarbiya,tadyubirkorlikva iqtisodiy islohotlar sohasida ham koplab tashabbuslar bilan chiqmoqda.Men ayollar va erkaklar gender tengligi haqidagi qonunni har tomonlama qollab-quvvatlayman. Undan tashqari men ushbu qoidaga nafaqat ishda, balki uyda ham amal qilaman. Bizning oilada toliq teng huquqlilik.Ozbekistonda elektron ovoz berish istiqbollari qanday?Elektron ovoz berish, buumumjahontrendi. Undan ayrim mamlakatlarda saylovga odam kam kelishini oldini olish chorasi sifatida ham foydalaniladi. Albatta, fuqarolar uchun saylov komissiyasiga kelib vaqt ketkazishdan kora, masofadan turib ovoz berish anchagina qulay.Lekin ushbu texnologiyaning oziga yarasha kamchiliklari ham bor. Masalan, yashirin ovoz berish, saylov natijalarini qalbakilashtirish, axborot xavfsizligi muammolari. Ushbu tizimnikiritishdaularni hisobga olish kerak. Biz Ozbekistonda elektron ovoz berish tizimini bosqichma-bosqich kiritishga kelishib oldik.Ushbu yolni biz saylovchilar yagona royxati tuzishdan boshladik. Biz shuningdek aholini ogohlantirish uchun zamonaviy texnologiyalardan ham faol foydalanmoqdamiz. Buning uchun bizfuqrolargaqonunchilik normalari haqida malumot beruvchi maxsus mobil ilova ishga tushirdik. Elektron ovoz berish tizimini bosqichma-bosqich ishga tushiramiz.Oldinda turgan saylovlar shaffofligini qanday texnologiyalar yordamida taminlashni rejalashtirmoqdasizlar?Bu borada asosiy vazifa kuzatuvchilarga yuklanadi. Bizda beshta siyosiy partiya bor. Har bir saylov uchastkasida har bir partiyadan bir nafar vakil va OAV vakili boladi. Bunday kuchli nazorat ostida biror nimani soxtalashtirishning iloji bolmasa kerak. Menimcha, bu saylov jarayoni va natijalarini hisobga olishning eng samarali uslubi bolsa kerak.Undan tashqari, dastlabki loyiha sifatida biz 60 ta saylov uchastkasidaonlayn translyatsiyauchun 120 ta kamera ornatamiz. Ular vaziyatni xalqaropress-sentrgakorsatib turadi. Videotasvir soat 08:00dan20:00gaqadar real vaqt rejimida olib boriladi. Kuzatuvchilar ayni damda saylov uchastkalarida nima bolayotganini korib turadi.

Manba: Daryo.uz dle 11.2
0