Ekspert: Oquvchiga qoniqarsiz bahoni togrilash uchun imkoniyat berish kerak

Bilimlarni baholash masalasiga ikki xil nuqtai nazardan yondashish kerak. Bu haqda Daryo kolumnisti, Buyuk Kelajak ekspertlar kengashi azosi, Janubiy Koreyaning Pusan chet tillar universiteti professori Azamat Akbarov oz fikrlarini aytib otadi. Foto: Google PhotosBirinchidan, oqituvchining bahosi oquvchiga u yana nimaning ustidan ishlashi lozimligi haqida malumot berishi kerak. Biz oqituvchilarni oquvchilar bilan ikki tomonlama muloqotni ornatishga orgatishimiz kerak. Shunchaki uch yoki shunchaki quruq besh baho qoyilmasligi kerak. Oquvchi nimaga erishganini va yana nimalar ustida ishlashi lozimligini bilishi kerak. Baholash tizimi ota-onalar uchun ham tushunarli bolishi kerak.Ikkinchidan, faqat bilimlargina baholanishi kerak emas. Biz oquvchi bilishini, tushunishini, oz bilimlarini qollay, tahlil qila olishini, umumlashtira olishini va oz xulosalarini chiqara olishini tushunib yetishimiz kerak. Shu sababdan oqituvchilar uchun vazifalar, mashqlar va savollarni tuzish eng mushkul masala hisoblanadi. Bazi darslik kitoblarda matndan keyin savol berilgan, matn ichida esa javob allaqachon bor. Bu oquvchilarga faqat bilishni orgatadi, bizning vazifamiz esa ular bilimlarni tushunishlari va qollay bilishlariga erishishdan iborat.Har bir umumtalim maktabida yangi baholash tizimi boyicha koordinatorlar tayyorlash lozim. Fan oqituvchilarini vazifalar tuzishga orgatish kurslarini tashkil qilishimiz kerak, maktablar tizim-metodik komplekslar yaratishlari va bu komplekslarga pedagoglar tomonidan tuzilgan vazifalar jonatilib turishi lozim.Asosiy vazifa oquvchida qoniqarsiz bahoni togrilash imkoni bolishi kerak, yani 2, 3, 4 va 5 baholar olgach, chorak oxirida ortacha uch baho bilan qolmasin. Oquvchida doimo oz bahosini yaxshilash imkoni bolishi kerak.Maktab darsliklaridagi kamchiliklarMaktab oquvchilari uchun tayyorlangan darslik kitoblarida kamchiliklar mavjud va ularga tegishli ozgartirishlar kiritib, nuqsonlar bartaraf qilinishi lozim. Darslik kitobi bolalarga talim berish vositalarining bittasi xolos. Yangi standartlar joriy qilinganda, oqituvchi kadrlarni, ekspertlarni va mualliflarnii alohida tayyorlash ishlari boshlanadi. Shu sababdan mualliflar bir kundayoq ozgarib qolishlarining imkoni bolmaydi albatta. Muayyan kamchiliklar borligi ayon. Darslik kitoblarini jamoatchilik tekshiruvi, oqishi ishlarini amalga oshirish lozim. Barcha xohlovchilar bu loyihaga qatnashishlari mumkin.Fuqarolarimiz maktab darsliklarini jamoatchilik tekshiruvida qatnashishlari lozim. Darslik kitobi tarqatish uchun ommaviy nashrga topshirilishidan oldin, jamoatchilik oqib chiqishi otkazilishi lozim. Bu amaliyotning asosiy maqsadi talim sifatini oshirishdan iborat. Men talim sifati past yoki bosh deb aytmayapman. Muddao talimning zamonaviy talablarga javob bera olishida. Orta maktab talimi darajasida talimni zamonaviy holatgacha kotarishimiz kerak. Masalan, konseptual talim asosida tuzilgan Finlyandiya talim tizimi haqida ijobiy malumotlardan kopchilik xabardor. Steam-oqitish deb nomlangan tizim, yani matematika, informatika, kimyo, fizika va biologiyani kabi fanlarning hammasini integratsiya qilish (birlashtirish) usuli mavjud. Shuning hisobidan qaysi bir yollar bilan bolalarga qoyiladigan yukni kamaytirishga erishish mumkin. Fanlar bir-birlarini takrorlamasdan, balki bolalarni rivojlantirishiga erishish kerak.Kasb-texnik va oliy talimda mutaxassislar tayyorlash mehnat bozori talablari asosida, yani bugungi kunda qanaqa mutaxassislar kerakligini hisobga olgan holda olib borilishi kerak. Biz mutaxassislarning konikma-malakalari faqat kognitiv bolishi yetarli emasligini anglab yetishimiz kerak. Biz yuqori tartibdagi konikmalar: tahlil, sintez, xulosalar chiqarish qobiliyati, qiziquvchanlik haqida fikrlashimiz kerak. Oquv dasturlari bir kunda tayyor boladi degan savolga javob qoniqarsiz boladi. Biz asta-sekin oquv dasturlarini qayta korib chiqib va oqituvchi kadrlar tayyorlashimiz zarur bolgan muayyan otish davri boladi.Orta maktab, litseylar va oliy oquv yurtlari dasturlarida ozgarishlar kiritilishiTalim zamonaviy talablarga javob berishi kerak. Senat raisining songgi murojaatnomasida oquv dasturlarini zamonaviy darajaga kotarish masalasi takidlab otildi. Zamonaviy darajaga olib kelishni orta maktab darajasida qarashimiz kerak masalan, konseptual talimga asoslangan Finlandiya talim tizimi mashhur. Steam-talim, strim-talim turlari mavjud. Yani matematika, informatika, kimyo, fizika va biologiya kabi fanlarning hammasini integratsiya qilish (birlashtirish) usuli mavjud shuning hisobidan qaysi bir yollar bilan bolalarga qoyiladigan yukni kamaytirishga erishish mumkin.Kasbiy-texnik va oliy talimda mavjud ananalar haqida gap ketsa, bu yerda mutaxassislar tayyorlash mehnat bozori talablarini hisobga olgan holda olib borilishiga urgu berish lozim. Kasbiy-texnik va oliy talim sharoitida, bugungi kunda mutaxassislar tayyorlash mehnat bozori sharoitlarini hisobga olgan holda olib borilishi lozim.Muallif fikri tahririyat nuqtai nazariga mos kelmasligi mumkin.

Manba: Daryo.uz dle 11.2
0